Ομιλία Λ. Κατσελη πολιτικής εκπροσώπου του ΠΑΣΟΚ για θέματα οικονομίας στο συνέδριο Athens International 2009 (22-05-09)

Αξιότιμες Κυρίες και Κύριοι,

Θα ήθελα να χαιρετίσω εκ μέρους της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης το 2ο Συνέδριο του Athens International που φέτος διοργανώνεται με τη συνεργασία τριών κορυφαίων Ινστιτούτων της χώρας.

Το συνέδριο σας γίνεται δύο εβδομάδες πριν τις Ευρωεκλογές και εν μέσω μιας μεγάλης διεθνούς οικονομικής κρίσης.

Μια κρίση που απέδειξε:

Ότι οι αγορές από μόνες τους δεν αυτορυθμίζονται αλλά ότι αντίθετα απαιτείται αποτελεσματική εποπτεία για την προάσπιση του δημοσίου συμφέροντος.

Ότι η υπερβολική συγκέντρωση πλούτου και δύναμης στα χέρια ολίγων και ισχυρών παικτών, όπως οι διεθνείς χρηματοπιστωτικοί Οργανισμοί, αιχμαλωτίζει και ακυρώνει τελικά το πολιτικό σύστημα και δυναμιτίζει την κοινωνική συνοχή.

Ότι η έγκαιρη και αποτελεσματική παρέμβαση του κράτους παραμένει ακόμα η μόνη διέξοδος, η μόνη ασφαλιστική δικλείδα για εξασφάλιση της σταθερότητας και της ασφάλειας, για παροχή ρευστότητας και στήριξη της πραγματικής οικονομίας, για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και την προάσπιση της κοινωνικής ευημερίας.

Το βασικότερο συμπέρασμα που εξάγεται όμως τόσο από τις διαπιστώσεις αυτές, όσο και από την πλούσια διεθνή και Ελληνική εμπειρία είναι ότι η διασφάλιση των δημόσιων αγαθών, δηλαδή της σταθερότητας, της ασφάλειας , της αποτελεσματικότητας της αναπτυξιακής δυναμικής , της κοινωνικής δικαιοσύνης εξαρτώνται άμεσα από την ποιότητα της διακυβέρνησης .

Ποιότητα στην διακυβέρνηση σημαίνει αυτονομία της πολιτικής από εξωθεσμικά κέντρα, αποτελεσματική ρύθμιση και εποπτεία των αγορών, ανεξαρτησία της λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών, αποτελεσματικοί δημόσια διοίκησης και ελεγκτικοί μηχανισμοί, διαφάνεια στη διαχείριση των δημόσιων πόρων.

Η ποιότητα στη διακυβέρνηση είναι η πιο σημαντική προτεραιότητα για την επόμενη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ.

Ποιότητα στην οικονομική διακυβέρνηση είναι και η πιο σημαντική προτεραιότητα για την έξοδο της χώρας από την κρίση.

Αυτό σημαίνει πρώτα από όλα αναβάθμιση θεσμών εποπτείας, ρύθμισης, διοίκησης και λειτουργίας του οικονομικού συστήματος και των θεσμών του.

Με υιοθέτηση ενός σύγχρονου ελεγκτικού συστήματος δημοσιονομικής διαχείρισης, ώστε να εξαλειφθούν ο σημερινός κατακερματισμός και οι επικαλύψεις αρμοδιοτήτων των φορέων ελέγχου και να υπάρξει ουσιαστικός έλεγχος τόσο της νομιμότητας όσο και της αποτελεσματικότητας των δημοσίων δαπανών.

Με κατοχύρωση της ουσιαστικής θεσμικής ανεξαρτησίας και αναβάθμισης του Ελεγκτικού Συνεδρίου και καθιέρωση εσωτερικών μηχανισμών δημοσιονομικού ελέγχου σε κάθε Υπουργείο και δημόσιο οργανισμό καθώς και καθιέρωση κοινών, διεθνώς αποδεκτών, προτύπων ελέγχου.

Με εισαγωγή ουσιαστικού Προϋπολογισμού Προγραμμάτων σε όλο τον ευρύτερο δημόσιο τομέα δηλαδή χρηματοδότηση βάσει επιχειρησιακών προγραμμάτων και μετρήσιμων αποτελεσμάτων ώστε να ξέρουν οι φορολογούμενοι πού πάνε τα λεφτά τους .

Με αναβάθμιση του ρόλου του Εθνικού Κοινοβουλίου κατά τη διαδικασία κατάθεσης και συζήτησης του Ετήσιου Προϋπολογισμού, του «Απολογισμού» και της «Έκθεσης Ελέγχου», ώστε να ελέγχεται αποτελεσματικά η δημοσιονομική διαχείριση.

Με δημοσίευση όλων των διοικητικών αποφάσεων των Υπουργείων (Υπουργικών Αποφάσεων και Κ.Υ.Α) στο διαδίκτυο

Με εισαγωγή ενός σταθερού και δίκαιου φορολογικού συστήματος με πλήρη μηχανογραφική υποστήριξη για αποτελεσματική διασταύρωση στοιχείων και ενιαία, απλή και αποτελεσματική ελεγκτική διαδικασία.

Με συντονισμένη εποπτεία σε όλες τις δραστηριότητες του χρηματοοικονομικού τομέα.

Με περιορισμό της πολυνομίας και συστηματική απλοποίηση όλων των διοικητικών διαδικασιών για την χωροθέτηση, αδειοδότηση και λειτουργία επιχειρήσεων.

Ποιότητα οικονομικής διακυβέρνησης σημαίνει επίσης σοβαρό σχεδιασμό για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας και προάσπιση της κοινωνικής συνοχής.

Το βασικότερο ίσως πρόβλημα της οικονομίας είναι το μεγάλο και διευρυνόμενο παραγωγικό της έλλειμμα. Η κρίση ανταγωνιστικότητας που έχει οδηγήσει σε διεύρυνση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών στο 15% περίπου του ΑΕΠ και υποβάθμιση της θέσης της χώρας κατά 32 ολόκληρες θέσεις στη κατάταξη χωρών με βάση τον δείκτη ανταγωνιστικότητας τα τελευταία πέντε χρόνια.

Οι κυριώτεροι λόγοι για την απαξίωση των αναπτυξιακών αποθεμάτων της χώρας, είναι:

Η απουσία αναπτυξιακού σχεδιασμού και προγραμματισμού ολοκληρωμένων παρεμβάσεων και έργων στην Περιφέρεια.

Η απουσία κλαδικών πολιτικών και στρατηγικής παραγωγικών αναδιαρθρώσεων.

Μείωση των δημοσίων επενδύσεων από το 5% περίπου του ΑΕΠ το 2003 στο 3,4% το 2008 .

Οι σοβαρές καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση του Γ ΚΠΣ και στην ενεργοποίηση του ΕΣΠΑ 2007-13 με αποτέλεσμα τη μηδενική απορρόφηση μέχρι σήμερα ευρωπαϊκών πόρων μέχρι σήμερα αν και διανύουμε τον 3ο χρόνο υλοποίησης του προγράμματος.

Και πάνω απ' όλα ένα γραφειοκρατικό , δαπανηρό και , αδιαφανές κανονιστικό πλαίσιο, ελάχιστα φιλικό για την προσέλκυση και ενίσχυση ιδιωτικών επενδύσεων.

H αντιστροφή αυτής της πορείας και η αποκατάσταση της αναπτυξιακής δυναμικής αποτελούν αδήριτη αναγκαιότητα. Τα βασικά ερωτήματα που θα πρέπει να απασχολούν όλους μας είναι α)τι θα παράγει αυτός ο τόπος τα επόμενα χρόνια β) ποιες είναι οι ευκαιρίες που μπορεί και πρέπει να αδράξουμε σ' ένα εξόχως ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον και γ) πώς θα διατηρηθούν και αυξηθούν οι υπάρχουσες θέσεις εργασίας ;

Οι απαντήσεις που δίνουμε σ' αυτά τα ερωτήματα είναι ξεκάθαρες :

Η αναπτυξιακή διαδικασία μπορεί να πυροδοτηθεί με την προώθηση ενός νέου αναπτυξιακού προτύπου στοχευμένων επενδύσεων και παραγωγικών αναδιαρθρώσεων για μια νέα οικονομία με αιχμή την πράσινη ανάπτυξη.

Μια τολμηρή ανατροπή της μεταπολεμικής αναπτυξιακής λογικής της φθηνής εργασίας, της αλόγιστης χρήσης φυσικών πόρων, της παροχής υπηρεσιών χαμηλής ποιότητας και μονοδιάστατης ενίσχυσης της ζήτησης μέσω κατασκευαστικών δραστηριοτήτων.

Η Ελλάδα μπορεί να γίνει πόλος παραγωγής προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας και υπηρεσιών ποιότητας επενδύοντας στοχευμένα στα συγκριτικά της πλεονεκτήματα που δεν είναι άλλα από τα πλούσια αποθέματά της σε αιολική , ηλιακή ενέργεια και γεωθερμία, στο πανέμορφο φυσικό της περιβάλλον, στο μοναδικό πολιτιστικό και ανθρώπινο κεφάλαιό της και στην στρατηγική γεωγραφική της θέση στο σταυροδρόμι 3 Ηπείρων.

Τόσο η τρέχουσα οικονομική κρίση όσο και η παγκόσμια περιβαλλοντική κρίση που συνδέεται με την κλιματική αλλαγή προσφέρουν ευκαιρίες για τη βιώσιμη ανασυγκρότηση της υφιστάμενης παραγωγικής βάσης της χώρας και την χρηματοδότηση της ανάπτυξης .

Ήδη μέσα στην κρίση, πολλά Ευρωπαϊκά κράτη προσβλέπουν στην αναθέρμανση των οικονομιών τους μέσω επενδύσεων σε πράσινες υποδομές και κατασκευές .

Γι αυτό το λόγο έχουμε δεσμευθεί να προωθήσουμε τάχιστα με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ 2007-13, ένα φιλόδοξο πρόγραμμα επενδύσεων σε ΑΠΕ σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομεα. Με επιδίωξη μέχρι και το 2020 πάνω από το 18% της ενέργειας να προέρχεται από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και το 2050, η χώρα μας να έχει αποδεσμευτεί από τα ορυκτά καύσιμα.

Ταυτόχρονα, με παροχή στοχευμένων κινήτρων και χρήση πόρων του ΕΣΠΑ θα προωθήσουμε την παραγωγική αναδιάρθρωση και την ανάπτυξη δραστηριοτήτων υψηλής προστιθέμενης αξίας και περιβαλλοντικής ποιότητας, διοχετεύοντας σταδιακά 7% του ΑΕΠ στην παιδεία, στην έρευνα και καινοτομία . Με προτεραιότητα στον αγροδιατροφικό τομέα, στις Α.Π.Ε., στις πράσινες υποδομές και μεταφορές, στα ευρυζωνικά δίκτυα, στον ποιοτικό τουρισμό, σε σύγχρονες επιχειρηματικές υπηρεσίες.

Η ανατροπή του σημερινού, ελάχιστα ανταγωνιστικού. αναπτυξιακού προτύπου σημαίνει επίσης μετεξέλιξη της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας σε ισχυρό παραγωγικό πυλώνα με την ανάπτυξη δραστηριοτήτων τόσο σε αμυντικούς όσο και σε πολιτικούς τομείς.

Οι αμυντικές δαπάνες της χώρας αποτελούν περίπου το 6% του συνόλου των δημοσίων δαπανών της χώρας, και πάνω από το 2% του Α.Ε.Π

Μόνο για προμήθειες αμυντικού υλικού το 2007 δαπανήσαμε 1.700 εκ. € , γεγονός που κατατάσσει τη χώρα στην 6η θέση στο σύνολο των 25 χωρών της Ε.Ε.

Στον νευραλγικό τομέα ασφάλειας και αμυντικής βιομηχανίας έχει αναπτυχθεί ήδη ένα δίκτυο εγχώριων επιχειρήσεων με δυνατότητες και τεχνογνωσία.

Παρά ταύτα όμως ο δείκτης κάλυψης εισαγωγών (εξαγωγές / εισαγωγές), παρέμεινε το 2007 στο χαμηλό επίπεδο του 38% το 2007, ενώ η χώρα συμπεριλαμβάνεται, με ποσοστό 5,7%, στους σημαντικότερους εισαγωγείς αμυντικού εξοπλισμού σε παγκόσμιο επίπεδο δαπανώντας σωρευτικά για την περίοδο 2001-2007 το ποσό των 8.350 εκ.$.

Κατά τη γνώμη μας , όπως είμαι σίγουρη ότι θα αναπτύξει αργότερα η κα Β. Παπανδρέου, η ελληνική αμυντική βιομηχανία μπορεί με κατάλληλο μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, αντίστοιχες δεσμεύσεις ανάθεσης παραγγελιών, επίτευξη συμπαραγωγών, και στοχευμένες παρεμβάσεις να αναβαθμισθεί τεχνολογικά, να επεκταθεί επιλεκτικά σε νέες δραστηριότητες και αγορές και να εξασφαλίσει τις απαραίτητες οικονομίες κλίμακας για την ανταγωνιστική λειτουργία των επιχειρήσεων.

Η στρατηγική αυτή θα επιτρέψει όχι μόνο την εξοικονόμηση πόρων μέσω εξορθολογισμού των αμυντικών δαπανών αλλά και την μετατροπή της αμυντικής βιομηχανίας σε νευραλγικό τομέα μεταφοράς τεχνολογίας και καινοτομιών και σε μη στρατιωτικούς τομείς όπως πχ στην ανάπτυξη τεχνογνωσίας στον κλάδο κυρίως των ΑΠΕ.

Η υλοποίηση αυτών των στόχων προϋποθέτει ριζικές τομές στην πολιτική και θεσμική διακυβέρνηση του τόπου. Εντός ολίγου, ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ στην Παλαιά Βουλή θα ανακοινώσει τις βασικές μας δεσμεύσεις προς την κατεύθυνση αυτή.

Η υιοθέτηση προϋπολογισμού προγραμμάτων σε όλο το στενό και ευρύτερο δημόσιο τομέα, η δραστική περιστολή της σπατάλης, η καθιέρωση διαφανών και ξεκάθαρων διαδικασιών για τις προμήθειες του δημοσίου με θεσμοθέτηση διαγωνιστικών διαδικασιών προσαρμοσμένων στα διεθνή πρότυπα και εγκατάσταση ενός σύγχρονου ελεγκτικού συστήματος, η ηλεκτρονική διακυβέρνηση και η προώθηση μιας σύγχρονης και αποκεντρωμένης φορολογικής διοίκησης θα επιτρέψουν την εξοικονόμηση πόρων και την ανακατανομή δημοσίων δαπανών προς όφελος των επενδύσεων, της παιδείας και των κοινωνικών δαπανών.

Αξίζει να σημειωθούν ως παραδείγματα:

Α) ότι το 60% των αμυντικών δαπανών, δεν κατευθύνεται σε αγορές πολεμικού υλικού και αγορές αναλωσίμων, αλλά για λειτουργικές δαπάνες.

Β) Ότι το 1 stent για εγχειρήσεις καρδιάς πληρώνεται από τα γερμανικά ασφαλιστικά ταμεία 1.000€ και από τα ελληνικά 4.250€.

Γ) Ότι οι καθυστερήσεις στις εισπράξεις του ΦΠΑ έχουν οδηγήσει σε απώλεια πόρων ύψους 3,5 δις. € τα τελευταία χρόνια

Αξιότιμες κυρίες και κύριοι,

Η έξοδος από την κρίση ,δηλαδή από την οικονομική επιβράδυνση, τη δημοσιονομική εκτροπή και την αναπτυξιακή υστέρηση είναι εφικτή.

Προϋπόθεση αποτελεί η αποκατάσταση εμπιστοσύνης στη συλλογική μας ικανότητα να σχεδιάσουμε από κοινού το μέλλον μας. Να θέσουμε φιλόδοξους στόχους που αυτή τη στιγμή φαντάζουν ακατόρθωτοι . Να ιεραρχήσουμε προτεραιότητες μαθαίνοντας από την πλούσια διεθνή εμπειρία. Να θέσουμε σαφή χρονοδιαγράμματα. Να επιλέξουμε τους άριστους και όχι τους αρεστούς για να υλοποιήσουν αυτά τα οποία συμφωνήσαμε. Να διασφαλίσουμε τη διαφάνεια και τη λογοδοσία. Να παρακολουθήσουμε και αξιολογήσουμε τα αποτελέσματα των ενεργειών μας. Να δουλέψουμε όλοι με σοβαρότητα , υπευθυνότητα στην υπηρεσία του δημόσιου συμφέροντος.

Να αποκαταστήσουμε την αξιοπιστία της πολιτικής και της χώρας μας.

Μπορούμε;

Αξίζει να το προσπαθήσουμε.